Nowa, nowoczesna symbolika zaratusztriańska

Nowa symbolika zaratusztriańska i stara treść. Postanowiliśmy żeby ułatwić wam zrozumienie wielu pojęć zaratusztriańskiej religii opracować nowoczesny system symboli odnoszących się do mocy, atrybutów i hipostaz Boga i jego świętych istot. W niektórych przypadkach np Frawaszi, Chwarenach, Mitra odnosimy się kreatywnie do starożytnej symboliki, ale nie w sposób dosłowny. Zależało nam na pięknych znakach równocześnie nie antropomorfizujacych Świętych Bytów, które objawiać się mogą w różny sposób, lub tak jak są wzywane.

New Zoroastrian symbolism and old content.

For educational purposes and to facilitate understanding of many concepts of the Zoroastrian religion, we decided to develop a modern system of symbols relating to the powers, attributes and hypostases of God and his holy beings. In some cases, e.g. Fravashi, Chwarenach, Mitra, we refer creatively to ancient symbolism, but not literally. We wanted beautiful signs that would not anthropomorphize Holy Beings, which may manifest themselves in different ways or as they are called. We look forward to the Zoroaster’s acceptance of these new symbols


Ameszaspand
lub Amesza Spenta, (śr. pers. Amešāspand, Mahraspand, aw. Aməša Spənta), termin awestyjski oznaczający dobroczynną boskość, dosłownie: Nieśmiertelny–Szczodry–Potężny-Święty.

Wyrażenie nie występuje w Gathach, prawdopodobnie zostało wymyślone przez samego Zaratusztrę. Spənta jest charakterystycznym słowem jego objawienia, oznaczającym „szerzenie, umacnianie, szczodrość, świętość”. Znaczenie tego słowa w Wedach sugeruje, że indo-Irańczycy byli przyzwyczajeni do czczenia „Wszystkich Nieśmiertelnych” (sansk. Viśve Amṛtās). Termin Viśve Amṛtās obejmował istoty znane Zaratusztrze jako dewy. Kiedy odrzucił tę grupę bóstw jako złe, rozkazał swym wyznawcom czcić tylko te istoty, które uważał za spənta to znaczy takie, które używają swoich mocy, by wspierać dobre byty. Termin ten odnosi się zatem do samego Ahura Mazdy i do wszystkich boskich istot, które stworzył, aby pomóc mu w przezwyciężeniu zła. W tym sensie może być używany jako synonim jazata (por. Wisperad 8.1[1]); te dwa słowa występują wielokrotnie w księgach spisanych jezyku średnioperskim (np. Menog i Kszarad 12.11[2], 21.35[3])[4].

Pierwszy raz zostało zastosowane w Gathach w Jaśnie Haptanhaiti (J. 39,3[5]): „Zatem czcimy dobre istoty, mężczyznę i kobietę, Spenta Amesze, wiecznie żywe, zawsze korzystne, które trzymają się dobrego celu. W zaratusztriańskim wyznaniu wiary, Fravarānē, wierny oświadcza: „Oświadczam że jestem czcicielem Mazdy, jestem zaratusztrianinem, odrzucającym dewy, tym, który wychwala Amesza Spentów, który czci Amesza Spentów” (J. 12.1[6]); a w późniejszym tekście Awesty (J. 1.2[7]) napisane jest, że jazata Atar jest „najmocniejszym z Amesza Spentów”[4].

Termin ten jest najczęściej używany w ograniczonym sensie w odniesieniu do największych istot spənta, to znaczy do wielkiej heptady, która jest szczególnym elementem objawienia Zaratusztry, a mianowicie odnosi się do samego Ahury Mazdy. Heptada jest jego emanacją, ale może być reprezentowana lub ukazywać się jako Święty Byt Duchowy Spenta Mainju. Szóstka, może być wzywana jako Jazaci, lub ograniczona tylko do tych sześciu bytów jako samodzielnie działające istoty. Te dwa znaczenia – ogólny i szczególny – współistnieją nie tylko w księgach Młodszej Awesty i Księgach w języku pahlawi, ale także w codziennej praktyce i używaniu ich przez zaratusztrian. Czasami występują nawet obok siebie w tym samym zdaniu, np. Bundahiszn 3.1[8]: „Imiona trzydziestu Amesza Spentów zostały nadane trzydziestu dniom, a więc: najpierw Ohrmazd, potem sześćiu Amesza Spentów”. W zachodniej literaturze naukowej, termin Amesza Spenta odnosi się zwykle do wielkiej szóstki[4].

Heptada Ahura Mazdy
Zwykle podaje się taki skład heptady, której część stanowią Amesza Spentowie wraz z ich atrybutami[4][9][10]:

Ahura Mazda – Dobry Bóg
Trzy męskie (nijakie) Moce
pers. Bahman – aw. Wohu Manah czyli Dobra Myśl; królestwo zwierząt
pers. Ardibeheszt – aw. Asza Wahiszta czyli Najlepsza Prawda, Ład Należyty; królestwo ognia, ciepło, światło boże
pers. Szachriwar – aw. Chszatra Wairja czyli Królewskość Zwycięska, „Pożądane Panowanie”; królestwo metali
Trzy żeńskie Moce
pers. Spandarmat – aw. Spenta Aramaiti czyli Święta Cierpliwość; królestwo ziemi, kobiecość
pers. Chordad – aw. Haurwatat czyli Zdrowie, integralność; królestwo wody
pers. Mordad – aw. Ameratat czyli Nieśmiertelność; królestwo roślin

JAZATOWIE

Jazata (słowo w języku Avestayjskim dla zoroastryjskiej koncepcji o szerokim zakresie znaczeń, ale ogólnie oznaczającej (lub używanej jako epitet) boskości. Termin dosłownie oznacza „godny czci lub uwielbienia”, a zatem, w bardziej ogólnym znaczeniu, stosuje się go również do niektórych roślin leczniczych, pierwotnych stworzeń, fravaszich umarłych i niektórych modlitw, które są są uważane się za święte manthry. Jazatowie zbiorowo są „dobrymi mocami pomagajacymi chronić stworzenia i twory Ormuzda ”, która jest „największym z jazatą’”.

ETYMOLOGIA

Jazata jest  w jęzuku awestyjskim pasywnym przymiotnikiem bierny pochodzący, od rdzenia yaz- ; „wielbić, czcić, czcić”, od Proto-indoeuropejskiego * yeh- („wielbić, czcić, składać ofiary”). Słowo yaśna – „cześć, ofiara, ofiara, modlitwa” – pochodzi z tego samego źródła. Yaza + ta jest odpowiednio „istotą godną uwielbienia”, „obiektem kultu” lub „święty człowiek”.

Jako forma macierzystych, yazata- ma odmienę imienną formy yazatō , pahlavl. yazatåŋhō . Formy te odzwierciedlają Proto-irański * yazatah i pl. * yazatāhah . W języku środkowo-perskim termin ten przzeksztalcił się w yazad lub yazd , pahlavil. yazdan , znajdując kontynuację w języku perskim jako izad .

Terminy pokrewne w innych językach są sanskryt yájati „wielbi on ofiary”, yajatá- „godne czci, święty”, yajną „ofiara”, a może [a] również greckie ἅγιος hagios „poświęcone bogom, święty, święty”.

W TEKSTACH RELIGIJNYCH

Termin yazata jest już używany w Gatah , najstarszych tekstach zaratusztrianizmu prawdopodobnie skomponowanych przez Zoroastra. W tych hymnach yazata jest używany jako nazwa różnych istot, stosowana jest do Ahura Mazdy, a także do Amesha Spentów . W Gatah, że jazata są wymieniani jako skuteczni w sęsię pozytywnnym, a Daeva s nie; co znacza, że jazata mają być czczone podczas gdy Daeva y mają być odrzucane.

Gathy również zbiorowo przywołują yazaty, nie uszczegóławiając, które byty są przywoływane. Biorąc pod uwagę strukturę i język hymnów, nie jest możliwe ustalenie, czy te yazaty są abstrakcyjnymi pojęciami, czy też są manifestującymi się bytami. Wśród Yazatów przywoływanych z imienia przez poetę Gath są Sraosza , Aszi , Atar , Geusz Taszan, Geusz Urvan , Tusznamaiti i Iza. Wszyscy „są wzmiankowani w oddzielnych hymnach ze względu na ich bliski związek z rytuałami poświęcenia i uwielbienia „. [5]

Młodszej Avecie , yazata są jednoznacznie boskie, z boskimi mocami, wykonują także przyziemne zadania, takie jak jako na przyŻład woźnice dla innych yazatów . Kilku jazatów jest antropomorfizowanych.

Pod koniec V lub na początku IV wieku p.n.e. Achemenidzi ustanowili kalendarz religijny, w którym każdy dzień miesiąca został nazwany i objęty ochroną określonego yazata . Te dedykacje dotyczące poszczególnych dni miały nie tylko znaczenie religijne, gwarantowały także, że te bóstwa pozostawały w świadomości publicznej, to z kolei spowodowało ustanowienie również hierarchii  yazatów. Pewne istoty zajmowały kluczowe pozycje w dedykacjach z nazwami dnia (patrz kalendarz zoroastryjski).

YAZATA W TRADYCJI

W teksty tradycji zorotastryjskiej z IX – XII w. są Postrzegane w podobny sposób jak hymny młodszej Awesty. Ponadto występuja w rolach, o których wzmiankuje się jedynie w pismach świętych, a w tradycji przyjmują cechy mające konsekwencje kosmologiczne lub eschatologiczne.

Na przykład Aredvi Sura Anahita ( Ardvisur Nahid ) jest zarówno boskością wód, jak i rwącą rzeką świata otaczającą ziemię, którą powstrzymuje Angra Mainyu ( Aryman ), powodując w ten sposób suszę. Przeszkodę tę usuwa Verethragna ( Vahram ), a Tisztra ( Tir ) zbiera te wody i rozlewa je po ziemi ( Zam ) jako deszcz. W mitach o znaczeniu eschatologicznym Sraosza ( Sarosh ), Mitra ( Mihr ) i Rasznu ( Rashn) są strażnikami mostu Czinvat , „mostu rozdzielenia”, przez który muszą przejść wszystkie dusze po śmierci.

Ponadto, to co zapocztkowały kalendarze, w tradycja zakończyło się: przypuszczalnie skrystalizowaniem

hierarchii na szczycie której znajdowała się Ahura Mazda , wspierana przez wielką heptadę Amesza Spentów ( Ameshaspand / Mahraspand s), dzięki której Stwórca zrealizował („stworzył swą myślą ”) różne przejawy wszechświata. Z kolei Amesza Spenta zyskały hamkary , „asystentów” lub „współpracowników”, z których każdy był opiekunem jednego aspektu stworzenia.

Zarówno w tradycji, jak i w Piśmie Świętym terminy „Amesza Spenta” i „yazata” są czasami używane zamiennie. Zwykle jednak „Amesza Spenta” oznacza siedem boskich emanacji Ahury Mazdy. [6] Tradycyjnie yazata jest pierwszym ze 101 epitetów Ahury Mazdy . Słowo to zaczęło obowiązywać także w zaratusztrianizmie i nadal jest używane jako takie przez współczesnych Zaratusztrian. W hierarchii, która nie obejmuje Ahury Mazdy, i Amesza Spentów wśród yazatów , najbardziej znaczącym spośród tych „godnych czci” jest Mitra , który „jest drugi co do godności po Ormazdzie (tj. Ahura Mazdzie)”. [7]

Poza tradycyjnymi yazatami do panteonu zaratusztriańskiego poza Iranem dołączano dodatkowo lokalne i obce bóstwa, szczególnie w Armenii , Imperium Kuszańskim , Sogdii , Chinach i innych regionach, w których zoroastryzm był praktykowany w przeszłości. [8] [9]

CZASY NOWOŻYTNE

W latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XIX wieku językoznawca Martin Haug interpretował pisma zoroastryjskie w kategoriach chrześcijańskich i porównywał jezyaty do aniołów chrześcijaństwa. W tym schemacie Amesza Spenta są orszakami św. Ahury Mazdy, a hamkary są zastępami zastępów pomniejszych aniołów.

W czasie, gdy Haug pisał swoje tłumaczenia, społeczność Parsi (tj. Indian Zoroastrian) była pod silną presją ze strony angielskich i amerykańskich misjonarzy, którzy surowo krytykowali Zoroastrian za – jak to przedstawił John Wilson w 1843 roku – „politeizm”, jak twierdzili misjonarze, o wiele mniej warte niż ich własny „monoteizm”. W tym czasie w zaratusztrianizmie brakowało własnych teologów, a zatem Zoroastrianie byli słabo przygotowani do przedstawienia własnych argumentów. W tej sytuacji antyinterpretacja Hauga została przez większość Parsów przyjęta jako własna. [8]

Interpretacje Hauga zostały następnie rozpowszechnione jako oryginalna interpretacja zaratusztrian, która ostatecznie dotarły na zachód, gdzie potwierdzał je Haug. Podobnie jak większość interpretacji Hauga, to porównanie jest dziś niestety dobrze zakorzenione, określanie znaczeniu „yazata” jako „anioła” jest niemal powszechnie akceptowana; zarówno w publikacjach przeznaczonych dla szerokiego grona odbiorców [10] [11], jak również w części literatury akademickiej [12] [13] , choć jest ona zdecydownie kwestionowana i odrzucana zarówno przez przez współczsnych naukowców, jak i teologów jako fałszerstwo Haugha. [8]

Wśród muzułmanów islamskiego Iranu Sraosza stał się „prawdopodobnie najpopularniejszym ze wszystkich Jazatów”, ponieważ jako anioł Surusz z całego panteonu zoroastryjskiego jest nadal czczony pod tym samym starożytnym imieniem.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Create your website at WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close