Tragiczne Królowe Iranu

Tragiczne Królowe Iranu – Boran i Azarmidokst

(odcinek 2 cyklu – kobieta zaratusztriańska)

Boran

Królowa z dynastii Sasanidów, córka Chosrowa II (r. 590, 591-628) i bizantyjskiej księżniczki Marii. W 628 roku jej ojciec został obalony i stracony przez jej brata i męża Kawada II (Sziroe, Szeroe, Sziruje), który skazał na śmierć wszystkich braci i przyrodnich braci Boran, co zapoczątkowało okres osłabienia władzy centralnej i przekształcenia imperium w rodzaj konfederacji. Kilka miesięcy później niszczycielska zaraza przeszła przez zachodnie prowincje Sasanidzkiego imperium, zabijając połowę ludności, w tym Szachinszacha Kawada II. Jego następcą został jego ośmioletni syn Ardaszir III , który po prawie dwóch latach rządów został zabity przez irańskiego oficera wojskowego Szahrbaraza, który ogłosił się królem królów. Szahrabaraz rządził krótko, od 27 kwietnia 630 do 9 czerwca 630. Został zabity przez irańskich szlachciców w wyniku zamachu stanu dokonanego przez przywódcę Pahlawów , Farruka Hormizda. Boran i jej siostra Azarmidokst były jedynymi prawowitymi spadkobierczyniami z królewskiej linii, które prawnie mogły wtedy rządzić.

Boran ryc. współczesna

Pierwsze panowanie Boran

Boran po raz pierwszy przypuszczalnie wstąpiła na tron, 17 czerwca 629 i panowała do 16 czerwca 630. (według Sebeosa [s. 28, tr. s. 89] intronizacja odbyła się wiosną 630 r. po zamordowaniu uzurpatora Szahrbaraza). Jednak niedługo potem została zdetronizowana przez swojego kuzyna bratanka Chosrowa II, Szapura-i Szahrwaraza syna uzurpatora Szachrabaraza , którego rządy były jeszcze krótsze niż Boran.

Panowanie Azarmidokst

srebrna moneta Azarmidokst

Zastąpiła go jej siostra Azarmidokst, którą wyniosła z kolei na tron frakcja Parsig kierowana przez Piruza Chosrowa , który pomógł Azarmidokst wstąpić na tron. Kiedy Azarmidokst została królową Iranu, oświadczyła, że rządzić krajem będzie takie samo jak jej ojciec, Chosrow II. Podczas swoich krótkich rządów Azarmidokst wybijała monety z wizerunkiem jej ojca na awersie, z napisem khwarrah abzūd („Wzrost chwały ”) i uskrzydloną koroną przedstawiającą Veretragnę , Jazata zwycięstwa. Na rewersie znajduje się wyobrażenie ołtarza ognia z dwojgiem mobadów. Farruk Hormizd, aby wzmocnić swoją władzę i stworzyć modus vivendi między frakcjami Pahlaw i Parsig , poprosił Azarmidokst wspieraną przez Parsigów o rękę. Azarmidokst jednak odmówiła. Po odrzuceniu jego propozycji, Farruk Hormizd podobno rzekł „już nie stronię od samego tronu”, oświadczył też „Dzisiaj jestem przywódcą narodu i filarem państwa Iranu”. Zaczął bić monety w taki sam sposób jak monarcha, zwłaszcza w Istakar w Parsie i Nahawanie w Medii. Aby uporać się z Farrukem Hormizdem , Azarmidokst sprzymierzyła się z Mihranidem Sijawakszem , który był wnukiem Bahrama Chobina , legendarnego dowódcy wojskowego i przez krótki czas szacha Iranu. Z pomocą Sijawaksza, Azarmidokst zabiła Farruka Hormizda.Syn Farruka Hormizda, Rostam Farrokzad książę durbādagān (Sebēos, op. cit.), który w tym czasie stacjonował w północno-wschodnim regionie Chorasanu, objął po nim przewodzenie Pahlawom. Postanowił pomścić ojca i poprowadził wojska na Ktezyfon, stolicę Imperium Sasanidów, „pokonując każdą napotkaną armię Azarmidokst”. Następnie pokonał siły Sijawaksza pod Ktezyfonem i zdobył miasto. Wziętą do niewoli Azarmidokst wkrótce kazał oślepić i zabić. Rostam Farrokzad, przywrócił tron Boran. Po tym incydencie centrum władzy imperium prawdopodobnie przesunęło się na północny wschód, który był ojczyzną Pahlawów (Tam też później Jazdegerd III, ostatni król królów Sasanidów uciekł, by szukać pomocy przeciwko arabskiej inwazji na Iran)

Drugie panowanie Boran

złota moneta Boran

Boran została królową po raz drugi. Według Ṭabarīego, Boran wyniosła autora spisku przeciwko Šzahrwarāzowi, (wuzurg-framadār) Rostama Farrokzada na stanowisko wezyra. Podczas jej drugiego panowania władza była głównie w rękach Rostama, co wywołało niezadowolenie wśród frakcji Parsig i doprowadziło do buntu, podczas którego według Anonimowej Kroniki Syryjskiej (loc. cit.) i Kroniki Seerta została uduszona. Kronika Seert podaje, że zamordował ją Pērōz, generała armii perskiej. W rzeczywistości Boran prawdopodobnie zmarła śmiercią naturalną jesienią 631 r., w trzecim roku drugiego panowania. Niektórzy historycy określają czas jej panowania na rok i cztery miesiące, inni na rok i sześć miesięcy; Sebeos twierdzi, że trwało to dwa lata. Istnieją zachowane monety Boran datowane na pierwszy, drugi i trzeci rok jej panowania. (Drugie panowanie bywa datowane na okres od czerwca 631 do czerwca 632 Jej następcą został jej siostrzeniec Jazdegerd III, ostatni władca Sasanidów zamordowany w czasie najazdu arabskiego, co uczyniło ją przedostatnią władczynią Imperium Sasanidów.

Boran odziedziczył upadające imperium, które było pogrążone w wojnie domowej między dwiema głównymi frakcjami, arystokratycznych rodów Persów (Parsig) i Partów (Pahlaw). Zaangażowała się w przywracanie pamięci i prestiżu imperium swojego ojca, za którego panowania państwo Sasanidów rozrosło się do największego obszaru terytorialnego. Choć jej dwie kadencje były krótkotrwałe, próbowała zapewnić Iranowi stabilizację poprzez wdrażanie sprawiedliwych praw, odbudowę infrastruktury oraz obniżanie podatków i bicie monet. Dyplomatycznie pragnęła dobrych stosunków z zachodnimi sąsiadami – Bizantyjczykami , do których kazała wysłać poselstwo, kierowane przez katolikosa Iszowaba III i innych dostojników kościoła perskiego co zostało dobrze przyjęte przez cesarza Herakliusza. (Anonimowa Kronika Syryjska, op. cit.; Kronika Seert II/2, s. 237) . Misja ta miała na celu rozwiązanie kilku kwestii spornych między dwoma mocarstwami: w szczególności przypuszcza się, że doprowadziła do zwrócenia Herakliuszowi relikwii Krzyża Świętego; (według innej wersji krzyż został już zwrócony wcześniej przez Kawada II w 628 r.)

Boran

– Etymologia imienia

Słowo Bōrān składa się z przymiotnika bōr – „czerwono-brązowy, gniady [koń] < Staroperskie *baura – „czerwono-brązowy (~ Nowo Perskie. būr – „jasny, blond, czerwonawo-brązowy, gniady”, Ossetyjskie. bur – „żółty”) i przyrostek -ān.Według Gignoux nazwa ta może być hipokorystyczną pieszczotliwą, zdrabniającą formą niepotwierdzonej formy środkowo perskich i staroperskich nazw złożonych z elementem *baura, takich jak *Baurāspa – „posiadający konie czerwonawo-brązowe” (> starogrecki. Boraspos). Słowo jest zachowana w językach irańskich jako: St. perskie. Boran/BuranNowo. Pers. Pōrān/PūrānSłowo jest poświadczona w językach innych niż irańskich, takich jak: Grecki. Boránes/Born

Azarmidokst/Āzarmīdoxt

– Etymologia imienia

Perskie imię żeńskie Āzarmīdokst pochodzi od śr Perskiego. Āzarmīgduxt, który składa się z przymiotnika āzarmīg – „szanowany, szacowny” oraz rzeczownika duxt < St. Pers. *dhughdhā – „córka” (~ Awestyjskie. dugədar [czytaj dugeedar]/ duhhar, śr. pers. duxt/duxtar, Nowo Pers. doxt/doxtar). Imię można przetłumaczyć jako „córka szanowana/uszanowana” lub „córka czcigodnego/szanowanego [Chosrowa II]”. Imię to jest jednym klasycznym przykładem wielu zdeterminowanych związków utworzonych z duxt („córką”), które były innowacyjną cechą języka środkowo perskiego w odniesieniu do imienia kobiet. W wielu przypadkach pierwsza część jest imieniem osobistym, które często nie jest imieniem prawdziwego ojca lub matki, ale również bardzo prawdopodobnie imion innych krewnych w rodzinie, a nawet sławnych postaci królewskich. Przykłady to: Ohrmizdduxt/Ohrmizdduxtag („córka Ohrmizda”) Šābuhrduxtag („córka Šābuhra”) Narsehduxt („córka Narseha”) Sasanduxt („córka Sasana”) Warāzduxt („córka Warāza”) Pērōzduxt („córka Pērōza”) W innych przypadkach widzimy połączenie duxt („córki”) z teonimem lub (religijną) abstrakcyjną koncepcją. Znaczenie córki nie powinno być brane zbyt dosłownie, raczej ma na celu wyrażenie szczególnej relacji z konkretnym bogiem lub koncepcją/ideą. Przykłady to: Ērānduxt („córka Iranu”) Ādūrduxt („córka Ādūra”) Yazdānduxt („córka [Jazata]”) Āfrīnduxt („córka błogosławieństw”)

*Kawad II

Wyniesiony na tron przez generałów i dostojników. Kazał zabić ojca i swoich szesnastu braci. Ofensywa Bizancjum pod wodzą cesarza Herakliusza w 628 roku zmusiła Persję do zaprzestania dalszej walki. Kawad II szybko zawarł traktat pokojowy z cesarzem. W wyniku działań wojennych Armenia, Mezopotamia rzymska, Syria, Palestyna i Egipt wracały pod panowanie Bizancjum. Po zaledwie kilku miesiącach sprawowania władzy Kawad zmarł. Pozostawił jednorocznego syna, którego powierzył opiece (sic!) cesarza Herakliusza.

Etymologia na podstawie posta: Ardeschir Hazrati Pour Fard – Iranian Onomastic StudiesŹródło. (https://iranicaonline.org/articles/boran-pers)Zdjęcie: Artystyczne przedstawienie królowej Bōrān wzorowane na wizerunku ze srebrnej monety bitej przez królową po prawej złotam moneta Boran, poniżej srebrna moneta Azarmidokst(https://www.deviantart.com/…/Boran-Pourandokht-queen-of…)34Liczba odbiorców4AktywnośćPromuj post

Jacek

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s

Ta witryna wykorzystuje usługę Akismet aby zredukować ilość spamu. Dowiedz się w jaki sposób dane w twoich komentarzach są przetwarzane.

Create your website with WordPress.com
Rozpocznij
%d blogerów lubi to:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close